Opłata za wcześniejsze zakończenie umowy: co to jest i jak jej uniknąć

Umowa na czas oznaczony to porozumienie na ustalony okres: na przykład 12 miesięcy internetu, 24 miesiące abonamentu telefonicznego albo roczny karnet. W zamian za niższą cenę miesięczną, darmowe urządzenie lub zwolnienie z opłaty startowej konsument zobowiązuje się nie odchodzić przed końcem tego okresu. Jeśli mimo to kończy umowę wcześniej, firma może powołać się na zapis, który przewiduje opłatę. Używa się różnych nazw: opłata za wcześniejsze rozwiązanie umowy, odstępne, kara umowna albo rozliczenie ulgi.

Uzasadnienie firmy jest takie, że cenę umowy skalkulowała przy założeniu, że klient zostanie. Opłata ma zrekompensować ulgę, na przykład obniżoną cenę telefonu, i część spodziewanego przychodu. To postanowienie umowy, więc tylko w niej można sprawdzić, czy opłata w ogóle istnieje i jak jest liczona.

Opłata obowiązuje tylko wtedy, gdy przewiduje ją umowa lub regulamin, który został konsumentowi doręczony. Przed jakąkolwiek decyzją trzeba przeczytać zapisy o wypowiedzeniu i zachować wersję dokumentów, którą się zaakceptowało.

• Umowy telefoniczne i internetowe: zwykle związane z ulgą na telefon, sprzęt albo instalację.
• Siłownie i kluby fitness: opłata lub rozliczenie pozostałych miesięcy przy zakończeniu umowy na czas oznaczony przed terminem.
• Najem mieszkań, lokali i boksów magazynowych: rozliczenie za wyjście przed końcem okresu umowy.
• Leasing i finansowanie samochodów: rozliczenie bywa wysokie, bo zależy od wartości pojazdu.
• Usługi streamingowe, oprogramowanie i ochrona sprzedawane w planie rocznym: opłata albo brak zwrotu za niewykorzystane miesiące.

Plany miesięczne zwykle nie mają takiej opłaty, bo nie ma okresu, który można przerwać. Ryzyko pojawia się tam, gdzie niska cena miesięczna jest wymieniana na długie zobowiązanie.

Umowy stosują zwykle jeden z kilku sposobów. Zasady różnią się między firmami, dlatego poniższy przegląd pokazuje, na co zwrócić uwagę, a nie przewiduje kwoty z rachunku.

Jeżeli opłata ma charakter kary umownej, art. 484 § 2 Kodeksu cywilnego pozwala żądać jej zmniejszenia, gdy zobowiązanie zostało w znacznej części wykonane albo gdy kara jest rażąco wygórowana. To powód, aby zadawać pytania, a nie gwarancja wyniku. Wszystko zależy od brzmienia umowy i okoliczności.

• Usługa nie działała. Jeśli firma nie dostarczyła tego, co obiecała, na przykład połączenie internetowe wielokrotnie przestawało działać, można powołać się na niewykonanie umowy. Warto zachować daty awarii, numery zgłoszeń i własne reklamacje.
• Umowa przewiduje wyjątek. Wiele umów zwalnia z opłaty przy przeprowadzce poza zasięg usługi albo w innych wskazanych sytuacjach. Należy przeczytać dokładne brzmienie i przywołać je w piśmie.
• Postanowienie bywa nieuczciwe. W razie wątpliwości za niedozwolone uważa się między innymi zapis, według którego umowa na czas oznaczony przedłuża się, jeżeli konsument, któremu zastrzeżono rażąco krótki termin, nie złoży sprzeciwu (art. 385³ pkt 18 Kodeksu cywilnego).
• Umowa o usługi telekomunikacyjne uległa automatycznemu przedłużeniu. Abonent może ją wypowiedzieć w każdym czasie z zachowaniem miesięcznego okresu wypowiedzenia (art. 302 ust. 1 Prawa komunikacji elektronicznej), co zależy od tego, czy umowa mieści się w zakresie tego przepisu.
• Opłata została naliczona błędnie. Gdy firma pobiera kwotę, której nie należy się, albo pobiera ją po terminowym wypowiedzeniu, można ją zakwestionować jako błędne obciążenie.

W każdym z tych przypadków warto napisać do firmy, wskazać zapis lub przepis, na który się powołujemy, i poprosić na piśmie o niepobieranie opłaty. Pismo zostawia ślad, którego nie ma po rozmowie telefonicznej.

Najprostszy sposób to zakończyć umowę wtedy, gdy kończy się jej okres. Umowa na czas oznaczony, która dobiegła końca, nie trwa sama z siebie, chyba że zawiera zapis o automatycznym przedłużeniu. W takim wypadku firma może rozpocząć nowy okres, a razem z nim nowe zobowiązanie, jeśli konsument nie złoży wypowiedzenia wcześniej.

1. 1

   Ustalenie końca okresu i zasad wypowiedzenia

   W umowie lub koncie klienta trzeba odnaleźć datę końca okresu i wymagany czas wypowiedzenia. Zdarza się, że umowa wymaga wcześniejszego doręczenia pisma.

2. 2

   Obliczenie ostatniego bezpiecznego dnia

   Od daty końca okresu należy odliczyć czas wypowiedzenia i uwzględnić czas doręczenia. Ułatwia to kalkulator terminu wypowiedzenia.

3. 3

   Złożenie wypowiedzenia na piśmie przed tym dniem

   W piśmie należy zaznaczyć, że umowa kończy się z końcem bieżącego okresu i że nie ma zgody na jej przedłużenie. Można wykorzystać wzór pisma z wypowiedzeniem albo wyszukać firmę.

4. 4

   Zachowanie dowodu i prośba o potwierdzenie

   Zgodnie z art. 61 Kodeksu cywilnego oświadczenie jest złożone z chwilą, gdy doszło do firmy w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią. Warto więc zachować dowód doręczenia i poprosić o pisemne potwierdzenie daty zakończenia. Więcej w poradniku o wypowiedzeniu umowy z okresem wypowiedzenia.

Jeśli umowa musi zakończyć się przed terminem, warto najpierw zapytać firmę na piśmie o dokładną wysokość opłaty, zanim złoży się wypowiedzenie. Zdarza się, że firma obniża ją albo rezygnuje z niej, zwłaszcza gdy powód odejścia jest przewidziany w umowie.

Pierwszym krokiem jest reklamacja do firmy. Pismo powinno wskazywać datę wypowiedzenia, postanowienie lub przepis, na który się powołujemy, oraz kwotę, której dotyczy spór. Kopię trzeba zachować. Gdy firma nie usunie opłaty pobranej z karty, można złożyć reklamację transakcji w banku lub u wydawcy karty. Informacje o prawach konsumenta publikuje Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów.

Jeżeli firma nadal pobiera pieniądze mimo prawidłowego zakończenia umowy, pomoże poradnik o tym, co zrobić, gdy firma nadal obciąża po rezygnacji.