Opłata za rezygnację z umowy: kiedy firma może ją naliczyć

Opłata za rezygnację, nazywana też opłatą za wcześniejsze zakończenie umowy, to kwota naliczana za zakończenie porozumienia przed terminem. Firmy tłumaczą ją tym, że chcą odzyskać to, co spodziewały się zarobić do końca umowy, albo chcą zniechęcić klientów do odejścia. Spotyka się ją w umowach na siłownię i klub, abonamentach telefonicznych i internetowych, najmie, wynajmie sprzętu oraz umowach o usługi.

Opłata za rezygnację to co innego niż zwrot pieniędzy czy opłata za zwłokę. Należy do umowy, którą konsument zawarł. To, czy jest należna, zależy od tego, co umowa mówi, i od obowiązującego prawa, dlatego pierwszym krokiem jest zawsze przeczytanie odpowiedniego zapisu. Osobny poradnik opisuje opłatę za wcześniejsze zakończenie umowy.

Opłata ma największe szanse się utrzymać, gdy spełnione są trzy warunki. Została jasno pokazana przed zawarciem umowy, wiąże się z rzeczywistym okresem, na jaki umowę zawarto, a umowa została zakończona w trakcie tego okresu.

• Umowa na czas oznaczony, w której konsument zobowiązał się płacić do określonej daty, a opłata odpowiada kosztom, które druga strona poniesie z powodu wcześniejszego zakończenia.
• Karnet lub członkostwo na ustaloną liczbę miesięcy, z zasadami wcześniejszego odejścia zapisanymi w podpisanej umowie.
• Umowa o usługi z minimalnym okresem, wybrana w zamian za niższą cenę lub bezpłatny sprzęt.

Także wtedy wysokość opłaty można kwestionować. Jeżeli opłata ma charakter kary umownej, art. 484 § 2 Kodeksu cywilnego pozwala żądać jej zmniejszenia, gdy zobowiązanie zostało w znacznej części wykonane albo gdy kara jest rażąco wygórowana. To nie jest gwarancja wyniku, a ocena zależy od umowy i okoliczności. W praktyce pomagają poradniki o wypowiadaniu karnetu na siłownię listem oraz o wypowiadaniu umowy z okresem wypowiedzenia.

Słaby przypadek to plan, który konsument uważał za możliwy do zakończenia w każdej chwili. Miesięczna subskrypcja odnawiająca się samoczynnie, z opłatą ukrytą w regulaminie albo wyciągniętą dopiero przy rezygnacji, jest właśnie taką sytuacją. Jedną z reguł ogólnych opisuje art. 385³ pkt 18 Kodeksu cywilnego: w razie wątpliwości za niedozwolone uważa się postanowienie, według którego umowa zawarta na czas oznaczony przedłuża się, jeśli konsument, dla którego zastrzeżono rażąco krótki termin, nie złoży przeciwnego oświadczenia (ISAP).

Przepis dotyczy automatycznego przedłużenia umowy na czas oznaczony, a nie każdej opłaty za odejście. Przy umowach o usługi telekomunikacyjne, które po upływie okresu uległy automatycznemu przedłużeniu, abonent może je według art. 302 ust. 1 Prawa komunikacji elektronicznej wypowiedzieć w każdym czasie z miesięcznym okresem wypowiedzenia (ISAP). Przepis ma zastosowanie do zakresu wskazanego w ustawie, a nie do każdej subskrypcji. Szersze omówienie przedłużania umów znajduje się w poradniku o prawie dotyczącym automatycznego odnawiania.

Sygnały ostrzegawcze: opłata, o której nie wspomniano przy zawieraniu umowy, opłata za rezygnację z planu bez minimalnego okresu, opłata rosnąca z każdym miesiącem zwłoki albo ukryta lub dostępna tylko telefonicznie droga rezygnacji.

1. 1

   Przeczytać zapis przed rezygnacją

   Trzeba odnaleźć minimalny okres, okres wypowiedzenia i dokładne brzmienie zapisu o opłatach. Należy sprawdzić, czy opłata dotyczy tylko odejścia przed czasem, czy także przekroczenia terminu wypowiedzenia.

2. 2

   Wypowiedzieć przed końcem okresu

   Większość opłat bierze się z przeoczenia terminu, na przykład gdy umowa przedłuża się na kolejny okres, jeśli nie złożono wypowiedzenia z wyprzedzeniem. Pismo trzeba wysłać z zapasem. Ostatni bezpieczny dzień wysyłki pokazuje kalkulator terminu wypowiedzenia.

3. 3

   Wypowiedzieć na piśmie i zachować dowód

   List zostawia ślad, którego nie ma po rozmowie telefonicznej. Należy wskazać konto, napisać, że umowa jest wypowiadana, podać dzień zakończenia i poprosić o pisemne potwierdzenie. Zgodnie z art. 61 Kodeksu cywilnego oświadczenie jest złożone z chwilą, gdy doszło do firmy w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią, więc liczy się moment doręczenia, a nie nadania. Do Polski listy wychodzą jako zwykłe listy, dlatego do terminu trzeba doliczyć czas na doręczenie.

4. 4

   Zapytać, czy opłatę można darować

   Jeśli umowa faktycznie trwa, a opłata jest należna, firmy czasem rezygnują z niej przy przeprowadzce, z powodów zdrowotnych albo przy pierwszej prośbie. Warto zapytać w tym samym piśmie i zachować odpowiedź. Gotowy tekst daje wzór pisma z wypowiedzeniem.

Pierwszym krokiem jest pismo do firmy. Powinno wskazywać pobraną kwotę, powód, dla którego nie jest należna, i prośbę o zwrot, a także dołączone potwierdzenie wypowiedzenia. Kopię trzeba zachować.

Jeśli firma nie naprawi sprawy, a opłatę pobrano z karty, można złożyć reklamację transakcji w banku lub u wydawcy karty. Przy opłacie pobranej z rachunku w ramach polecenia zapłaty warto zapytać bank o dostępne procedury. Kolejne kroki w odpowiedniej kolejności opisuje poradnik o tym, co zrobić, gdy firma nadal obciąża po rezygnacji.

Informacje o prawach konsumenta publikuje Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a pomocy w sporach z instytucjami finansowymi może udzielić Rzecznik Finansowy. Bezpłatne porady prawne konsumentom udziela też powiatowy lub miejski rzecznik konsumentów.